Menu

EFN 103

Í áfanganum er fjallað um atómið í framhaldi af NÁT 123. Áhersla er lögð á notkun lotukerfisins til að finna öreindafjölda atóma, rafeindaskipan og til að spá fyrir um gerðir efnatengja milli efnapara. Lagður er grunnur að skilningi á mólhugtakinu og notkun þess í tengslum við efnajöfnur. Sem fyrr skal lögð megináhersla á að tengja námsefnið reynsluheimi nemendanna. Nemendur skulu kynnast viðfangsefninu á sem fjölbreyttastan hátt, s.s. með sjálfstæðri verkefnavinnu, hópvinnu, notkun upplýsingatækni og verklegum æfingum. Dæmi um verklegar æfingar: málmar og málmleysingjar, efnatengi, mólstyrkur, oxun og afoxun, pH-gildi efna úr daglegu lífi.

 

EFN 203

Í áfanganum er fjallað um samband hita, þrýstings og rúmmáls fyrir gastegundir. Þá er fjallað um helstu gerðir efnahvarfa og farið dýpra í magnbundna útreikninga en gert var í EFN 103. Einnig er fjallað um ýmsa þætti tengda efnahvörfum svo sem varmabreytingar og hraða efnahvarfa. Lagður verður grunnur að skilningi nemenda á jafnvægishugtakinu og því síðan fylgt eftir með umfjöllun um leysni salta. Síðar, eða í EFN 303, er fjallað um sýru-basahvörf og galvaníhlöður. Á sama hátt og í fyrri áföngum ættu nemendur að kynnast viðfangsefninu á sem fjölbreyttastan hátt en verklegar æfingar og skýrslugerð fær nú meira vægi en áður. Dæmi um verklegar æfingar: massi og rúmmál gass, hvarfavarmi, áhrif hita og mólstyrks á hraða efnahvarfs, áhrif ytri þátta á jafnvægisstöðu efnahvarfs, felling.

 

EFN 303

Í áfanganum er fjallað um oxunar-/afoxunarhvörf og farið inn á svið rafefnafræðinnar. Tengja skal efni dæmum úr umhverfi nemenda og íslenskar aðstæður hafðar að leiðarljósi, s.s. álframleiðsla og ryðgun járns. Þá er fjallað nokkuð ítarlega um sýrur og basa og helstu þætti sýru-/basahvarfa. Skoðað er hvernig eiginleikar efna og efnaflokka eru háðir staðsetningu þeirra í lotukerfinu og í framhaldi af því fylgir dýpri umfjöllun um valin frumefni úr hópi málma og málmleysingja þar sem krafist er rannsóknar- og verkefnavinnu nemenda. Gerðar skulu auknar kröfur um sjálfstæð vinnubrögð og frumkvæði í upplýsingaöflun, verklegum æfingum og skýrslugerð. Dæmi um verklegar æfingar: hvarf málms og sýru, uppsetning galvaníhlöðu, rafgreining, sýru-/basatítrun, einfaldar efnagreiningar.

 

EFN 313

Áfanginn er skilgreindur sem undirbúningur undir frekara nám í lífrænni efnafræði og lífefnafræði, s.s. nám í heilbrigðisgreinum, og til að gefa nokkra yfirsýn yfir efnið fyrir þá sem ekki hyggja á framhaldsnám tengt þessum greinum. Hér er því lögð áhersla á að gefa yfirlit yfir efnisþættina frekar en að kafa mjög djúpt í einstaka þætti þeirra enda um umfangsmikið efni að ræða. Í áfanganum eru sérkenni lífrænna efna skoðuð, fjallað er um helstu flokka þeirra og gefin innsýn í nafnakerfi og helstu efnahvörf. Komið er inn á lífefnafræði með því að skoða þrjá meginflokka lífefna, sykrur, prótein og fituefni.

Mikilvægt er að tengja efnið reynsluheimi nemendanna og að þeir kynnist efninu á sem fjölbreytilegastan hátt, svo sem með notkun tölvumynda og líkana og í verklegum æfingum.

Dæmi um verklegar æfingar eru: sameindalíkön, myndun sápu, eiming, myndun og einangrun esters, vinnsla lípíða og/eða C-vítamíns úr matvælum.